🔎 2Q
ถามอาการหลักของซึมเศร้าในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา คืออารมณ์เศร้า/สิ้นหวัง และเบื่อหรือไม่เพลิดเพลิน หากพบข้อใดข้อหนึ่งควรประเมินต่อ
Smart TeLeMind 101 Knowledge
รู้จักเครื่องมือคัดกรองภาวะซึมเศร้าและแนวโน้มฆ่าตัวตายที่ใช้ในระบบสาธารณสุขไทย พร้อมข้อจำกัดและช่องทางขอความช่วยเหลือเร่งด่วน
อย่าอยู่คนเดียว โทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน หรือโทร 1323 สายด่วนสุขภาพจิต หากมีเหตุรุนแรง มีอาวุธ หรือเสี่ยงอันตรายต่อผู้อื่น ให้โทร 191 ด้วย
2Q ใช้คัดกรองภาวะซึมเศร้าเบื้องต้น 9Q ใช้ประเมินระดับอาการซึมเศร้า และ 8Q ใช้ประเมินแนวโน้มฆ่าตัวตาย เครื่องมือเหล่านี้ช่วยคัดกรองและติดตาม แต่ไม่ใช่การวินิจฉัยแทนแพทย์หรือบุคลากรสาธารณสุข
ถามอาการหลักของซึมเศร้าในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา คืออารมณ์เศร้า/สิ้นหวัง และเบื่อหรือไม่เพลิดเพลิน หากพบข้อใดข้อหนึ่งควรประเมินต่อ
ประเมินอาการ 9 ด้านในช่วง 2 สัปดาห์ คะแนนรวม 0-27 ช่วยแบ่งระดับอาการและชี้ว่าควรประเมินความเสี่ยงฆ่าตัวตายต่อหรือไม่
ประเมินความคิดอยากตาย แผน การเตรียมการ การทำร้ายตนเอง และประวัติพยายามฆ่าตัวตาย เพื่อจัดระดับความเร่งด่วน
2Q เหมาะกับการคัดกรองเร็วในชุมชน คลินิก หรือจุดบริการ หากตอบว่า “มี” อย่างน้อยหนึ่งข้อ ควรทำ 9Q ต่อ และพิจารณา 8Q เมื่อมีความคิดทำร้ายตนเองหรือคะแนนเข้าเกณฑ์ตามแนวทางหน่วยบริการ
9Q ครอบคลุมความสนใจลดลง อารมณ์เศร้า การนอน พลังงาน อาหาร ความรู้สึกต่อตนเอง สมาธิ การเคลื่อนไหว/กระสับกระส่าย และความคิดทำร้ายตนเอง
8Q ต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัยเฉพาะหน้าก่อนคะแนนเสมอ โดยเฉพาะเมื่อมีแผนชัดเจน มีอาวุธ อยู่คนเดียว ใช้สารเสพติดร่วม หรือเคยพยายามฆ่าตัวตายมาก่อน
| เครื่องมือ | คะแนน/การแปลผลโดยย่อ | หลักการใช้งาน |
|---|---|---|
| 2Q | หากไม่มีทั้งสองข้อ มักถือว่าไม่เข้าเกณฑ์คัดกรองเบื้องต้น หากมีข้อใดข้อหนึ่งถือว่าเสี่ยงและควรประเมินต่อ | ใช้คัดกรองเร็ว ไม่ใช่การวินิจฉัย |
| 9Q | 0-6 ไม่มี/น้อยมาก, 7-12 ระดับน้อย, 13-18 ระดับปานกลาง, 19 ขึ้นไป ระดับรุนแรง | คะแนน 9Q ตั้งแต่ 7 ขึ้นไป หรือมีข้อคิดทำร้ายตนเอง ควรประเมิน 8Q และวางแผนดูแลตามแนวทาง |
| 8Q | 0 ไม่มีแนวโน้มปัจจุบัน, 1-8 ระดับน้อย, 9-16 ระดับปานกลาง, 17 ขึ้นไป ระดับรุนแรง | ใช้ประกอบการจัดระดับความเร่งด่วนและแผนความปลอดภัย โดยบุคลากรต้องประเมินบริบทจริงร่วมด้วย |
แม้คะแนนไม่สูง แต่ถ้าผู้ประเมินเห็นสัญญาณอันตราย เช่น แผนชัดเจน มีอุปกรณ์ที่ใช้ทำร้ายตนเอง อยู่คนเดียว เมาสารเสพติด หรือญาติประเมินว่าไม่ปลอดภัย ต้องจัดการความปลอดภัยและส่งต่อก่อน
เนื้อหานี้เพื่อความรู้ทั่วไป ประเมินจริงโดยบุคลากรสาธารณสุขต้องพิจารณาอาการร่วม โรคประจำตัว ยา สารเสพติด ความเสี่ยงเฉพาะหน้า และความปลอดภัยของผู้ป่วยร่วมด้วย
หากครอบครัวหรือเครือข่ายในร้อยเอ็ดพบผู้ที่มีอาการซึมเศร้า มีความคิดทำร้ายตนเอง หรือมีความเสี่ยงร่วมกับยาเสพติด สามารถแจ้งผ่าน LINE หรือแบบฟอร์มของ Smart TeLeMind 101 เพื่อให้ทีมในพื้นที่ประเมินและประสานการดูแลต่อไป
เพิ่มเพื่อน LINE Official Account “Smart TeLeMind 101” (@702jaccm) เพื่อแจ้งเหตุหรือติดตามการดูแลในจังหวัดร้อยเอ็ด